Chính sách thuế của ông Trump và tác động đến Việt Nam Trong một động thái bất ngờ nhưng không hoàn toàn khó đoán, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp dụng mức thuế đối ứng lên đến 46% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam, nếu ông trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ tới. Chính sách này đang gây ra những lo ngại sâu sắc không chỉ với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam mà còn với toàn bộ cấu trúc thương mại song phương Việt – Mỹ. 1. Cơ sở của chính sách thuế Tuyên bố của ông Trump dựa trên lập luận rằng Mỹ đang bị "thâm hụt thương mại quá mức" với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam – nước đang có kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đạt trên 136 tỷ USD trong năm 2024, chiếm khoảng 28–30% tổng kim ngạch xuất khẩu và khoảng 26% GDP của Việt Nam. Mục tiêu của ông Trump là “đưa việc làm và sản xuất trở lại Mỹ” bằng cách đánh thuế cao với hàng hóa từ những nước bị coi là “hưởng lợi không công bằng” từ thị trường Mỹ. Việt Nam, với mức chênh lệch lớn giữa xuất và nhập khẩu, nằm trong nhóm nước chịu ảnh hưởng trực tiếp. 2. Tác động dự kiến Giảm mạnh xuất khẩu: Nếu mức thuế 46% được áp dụng, giá hàng hóa Việt Nam tại Mỹ sẽ không còn tính cạnh tranh, đặc biệt là các mặt hàng chủ lực như dệt may, da giày, thủy sản, gỗ... Ước tính, xuất khẩu sang Mỹ có thể giảm từ 20–30% hoặc hơn chỉ trong thời gian ngắn. Áp lực tỷ giá và lạm phát: Khi xuất khẩu giảm, nguồn cung ngoại tệ từ Mỹ – thị trường lớn nhất của Việt Nam – sẽ sụt giảm, gây áp lực lên tỷ giá USD/VND, kéo theo hệ lụy với lạm phát và thị trường tài chính. Rủi ro đối với FDI và tăng trưởng GDP: Một chính sách thương mại bất lợi với Mỹ sẽ khiến nhà đầu tư nước ngoài thận trọng hơn với Việt Nam, đặc biệt là trong chiến lược “Trung Quốc + 1” mà Việt Nam đang hưởng lợi. Ảnh hưởng tới doanh nghiệp và hợp đồng hiện hữu: Hàng chục nghìn tấn hàng hóa đã lên tàu sang Mỹ trước khi chính sách được công bố đang rơi vào thế bị động. Nhiều doanh nghiệp buộc phải tạm dừng ký hợp đồng mới hoặc đối mặt với nguy cơ vi phạm hợp đồng do thay đổi thuế suất đột ngột. 3. Phản ứng và đối sách Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính đang theo dõi sát sao diễn biến thị trường, đồng thời tìm kiếm nguồn cầu thay thế, mở rộng thị trường xuất khẩu, và sử dụng các công cụ điều hành tỷ giá linh hoạt để ổn định kinh tế vĩ mô. Về dài hạn, Việt Nam cần chủ động hơn trong việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào Mỹ, đồng thời tái cấu trúc chuỗi giá trị để gia tăng hàm lượng giá trị nội địa – giúp hàng hóa Việt có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc chính sách.